Ангараг гарагаас дэлхийд унасан хамгийн том чулуунд тооцогдож байгаа солирыг саяхан Нью-Йорк хотын Sotheby’s төв дуудлага худалдаагаар зарахад $5.3 саяын үнэ хүрсэн юм. 25 кг жинтэй энэ чулууг 2023 оны арваннэгдүгээр сард Нижер улсын нутаг дэвсгэр, Сахарын цөлөөс олсон юм байна. Тэгвэл Африк тивийн Нижер улс солирын өмчлөлтэй холбоотой маргаан үүсгэжээ.
Тус улсын эрх баригчид солирыг хууль бус замаар хил давсан гэж үзээд шалгаж эхэлсэн байна. Улмаар өнгөрсөн баасан гарагт тус улсын засгийн газар үнэт чулуу, солирын экспортыг түр зогсоожээ.
“Sotheby’s” төв уг солирыг олон улсын хууль дүрмийн дагуу Нижерээс гаргаснаа мэдэгдсэн байна. “Энэ чулуу сансрын уудамд 225 сая километр зам туулсны эцэст дэлхийн агаар мандалд нэвтэрч, Сахарын цөлд унасан юм” гэж тус төвийн тайлбарт өгүүлсэн байна.
Солирыг олсон хүмүүс олон улсын дилерт зарсны дараа Итали улсад хэсэг хугацаанд үзэсгэлэнд тавигдаад сүүлд Нью-Йорк хотод ирж байжээ. Нижерийн засгийн газартай ойр ажилладаг Америкийн палеонтологич Пол Серено уг солирыг хууль бус арга замаар экспортолсон бүх шинж тэмдэг харагдаж байгааг хэлсэн байна.
“Хэрвээ та бэйсболын бээлий өмсөөд солирыг аль ч улсын нутаг дэвсгэрт унахаас нь өмнө сансарт шүүрч авсан бол өмчилж болно. Гэхдээ уучлаарай, тэр энд газардсан. Тиймээс Нижерийн өмч” гэж тэр ярьжээ.
Солирыг хэн өмчлөхийг улс бүр өөрийн хуулиар зохицуулдаг байна. Тухайлбал АНУ-д солир эзэмшил дээр нь унасан үл хөдлөх хөрөнгийн эзний өмч болдог. Харин Нижер улсад энэ асуудал “үндэсний соёлын өв”-ийн хуулиар зохицуулагддаг юм байна. Өөрөөр хэлбэл засгийн газар нь өмчилдөг бололтой.
NWA 16788 нэртэй энэ солир шинжлэх ухааны судалгааны онцгой ач холбогдолтой олдвор юм. Үүнийг Ангараг гарагийг астероид мөргөх үеэр сансрын уудамд цацагдсан чулуулгийн нэг хэсэг гэж үзэж байна.
