“Gladiator”, “Walk the Line”, “Her”, “The Master”, “Joker” зэрэг бүтээлээрээ дэлхийн үзэгчдэд танигдаж, 2020 онд “Жокер” киноны дүрээрээ “Оскар”-ын шилдэг эрэгтэй жүжигчний шагнал хүртсэн Холливудын жүжигчин Хоакин Финикс төрсөн өдөр өнөөдөр тохиож байна.
Хоакин Рафаэль Боттом буюу Хоакин Финикс 1974 оны энэ өдөр буюу аравдугаар сарын 28-нд Пуэрто-Рикогийн Сан-Хуан хотод төржээ. Түүний эцэг Жон Ли Боттом, эх Арлин Финикс нар хүүхэд, залуучуудын шашны хөдөлгөөнтэй холбоотойгоор гэр бүлийн хамт Төв болон Өмнөд Америкийн орнуудаар амьдарч байв. Хожим нь гэр бүл нь уг хөдөлгөөнөөс гарч, АНУ-д эргэн иржээ.
Хоакин таван хүүхэдтэй айлын дундах хүүхэд бөгөөд ах Ривер Финикс, эгч Рэйн Финикс, дүү Либерти болон Саммер Финикс нарын хамт өссөн байна. Тэдний гэр бүл урлагт дуртай, хүүхдүүдээ авьяасаа хөгжүүлэхийг дэмждэг байв.
Бага насандаа Хоакин өөрийгөө “Leaf” буюу “Навч” хэмээн нэрлэдэг байжээ. Ах, эгч, дүү нарынхаа байгальтай холбоотой нэрсийг даган сонгосон энэ нэрээрээ тэрбээр хүүхэд байхдаа дэлгэцийн бүтээлүүдэд тоглож байсан юм. Харин 1990-ээд оны эхээр төрсөн нэр болох Хоакиндаа эргэн шилжжээ.
Тэрбээр найман настайгаасаа жүжиглэж эхэлсэн бөгөөд 1980-аад оны эхээр телевизийн цувралуудад жижиг дүр бүтээж байв. 1986 онд “SpaceCamp” кинонд тоглосон бол 1989 онд Рон Ховардын найруулсан “Parenthood” киноны дүрээрээ үзэгчдийн анхаарлыг татжээ.
Хоакины амьдралд гүн ул мөр үлдээсэн үйл явдлын нэг нь түүний ах, Холливудын ирээдүйтэй залуу жүжигчин Ривер Финиксийн нас баралт байлаа. 1993 оны аравдугаар сарын 31-нд Ривер Лос-Анжелес хотын “West Hollywood” дахь “Viper Room” клубын гадна ухаан алдаж, эмнэлэгт хүргэгдсэн ч нас баржээ. Тэрбээр хар тамхи, мансууруулах бодисын хэт хэрэглээтэй холбоотойгоор 23 насандаа таалал төгссөн юм. Тухайн үед Хоакин ахынхаа дэргэд байсан бөгөөд түргэн тусламж дуудаж байжээ. Энэ эмгэнэлт явдал түүний гэр бүлд хүнд гарз болж, Хоакин хэсэг хугацаанд олны анхаарлаас холдсон байна. Ривер Финикс өөрөө авьяаслаг жүжигчин байсан бөгөөд дүүгийнхээ уран бүтээлийн замналд ч нөлөөлсөн хүн юм.
Хоакин Финикс 1990-ээд оны дунд үеэс жүжигчний карьераа эрчимтэй үргэлжлүүлжээ. 1995 онд Гас Ван Сентийн найруулсан “To Die For” кинонд Николь Кидманы хамт тоглож, жүжигчний ур чадвараараа шүүмжлэгчдийн анхаарлыг татсан байна.
Харин 2000 онд Ридли Скоттын найруулсан “Gladiator” кино түүний карьерт томоохон эргэлт авчирчээ. Тэрбээр Ромын эзэн хаан Коммодын дүрийг бүтээж, Рассел Кроугийн тоглосон Максимусын эсрэг дүрээрээ үзэгчдэд хүчтэй сэтгэгдэл төрүүлсэн юм. Коммод бол эрх мэдэлд шунасан, атаархал, айдас, дотоод зөрчилдөөнийхөө нөлөөнд автсан дүр байв. Финикс уг дүрийнхээ нарийн сэтгэлзүйг илэрхийлж чадсанаар “Оскар”-ын туслах дүрийн шилдэг эрэгтэй жүжигчний төрөлд анх удаа нэр дэвшжээ.
Тэр жилдээ “Quills”, “The Yards” кинонд тоглосноороо дүрийн өргөн цар хүрээгээ харуулсан байна.
2005 онд Хоакин Финикс кантри хөгжмийн домогт дуучин Жонни Кэшийн амьдралаас сэдэвлэсэн “Walk the Line” кинонд гол дүр бүтээжээ. Тэрбээр Риз Уизерспуны хамт тоглосон бөгөөд Уизерспун дуучны эхнэр Жүн Картер Кэшийн дүрийг бүтээсэн юм. Энэхүү дүрд бэлтгэхийн тулд Финикс гитар тоглож, дуулж сурахын зэрэгцээ Жонни Кэшийн хоолой, хөдөлгөөн, тайзны төрхийг судалжээ. Кинонд өөрөө дуулсан нь түүний хөгжмийн авьяасыг ч харуулсан байна. Түүний жүжиглэлт шүүмжлэгчдээс өндөр үнэлгээ авч, 2006 онд “Алтан бөмбөрцөг”-ийн кино мюзикл, инээдмийн төрөлд шилдэг эрэгтэй жүжигчний шагнал хүртжээ. Мөн “Оскар”-ын гол дүрийн шилдэг эрэгтэй жүжигчний төрөлд нэр дэвшсэн байна.
Хоакин Финикс 2012 онд Пол Томас Андерсоны найруулсан “The Master” кинонд тоглосноороо дахин өндөр үнэлгээ авсан юм. Тэрбээр дайнаас буцаж ирсэн, архины хамааралтай, дотоод зөрчилтэй Фредди Куэллийн дүрийг бүтээжээ. Уг киноны жүжиглэлтээрээ Финикс Венецийн кино наадмын шилдэг эрэгтэй жүжигчний “Вольпи цом” хүртэж, “Оскар”-ын шагналд гурав дахь удаагаа нэр дэвшсэн байна.
2013 онд Спайк Жонзегийн “Her” кинонд ганцаардсан эрийн дүр бүтээсэн нь түүний карьерын өөр нэг онцлох ажил болжээ. Энэ кинонд тэрбээр хиймэл оюун ухаант үйлдлийн системтэй сэтгэл хөдлөлийн холбоо үүсгэдэг Теодор Твомблийн дүрийг бүтээсэн юм. Скарлетт Йоханссоны дуу оруулсан Саманта гэх хиймэл оюун ухаантай харилцах харилцаагаар дамжуулан хайр дурлал, ганцаардал, технологийн эрин дэх хүний холбоог хөнджээ.
Үүний дараа “Inherent Vice” (2014), “Irrational Man” (2015), “You Were Never Really Here” (2017) зэрэг бүтээлд тоглож, уламжлалт Холливудын дүрийн хэв маягаас өөр, эрсдэлтэй сонголтуудаараа танигдсан байна.
2019 онд нээлтээ хийсэн Тодд Филлипсийн “Joker” кино Хоакин Финиксийн карьерыг шинэ түвшинд хүргэсэн юм. Тэрбээр нийгмийн гадуурхал, ганцаардал, сэтгэлзүйн доройтолтой нүүр тулж буй Артур Флекийн дүрийг бүтээжээ. Уг дүр аажмаар Жокер хэмээх гэмт хэргийн ертөнцийн бэлгэдэл болон хувирдаг. Дүрдээ бэлтгэхийн тулд Финикс биеийн жингээ эрс бууруулж, Жокерын хөдөлгөөн, инээд, биеийн хэлэмжийг нарийвчлан судалсан байна. Түүний тоглолт дүрийн эмзэг байдал, бухимдал, хүчирхийлэл рүү шилжих үйл явцыг нэгэн зэрэг харуулснаараа онцлог байв. Кино дэлхий даяар нэг тэрбум ам.доллар давсан орлого олж, олон улсын хэлэлцүүлэг өрнүүлжээ. 2020 онд Финикс “Оскар”-ын шилдэг эрэгтэй жүжигчний шагнал хүртсэн бөгөөд “Алтан бөмбөрцөг”, BAFTA болон жүжигчдийн холбооны шагналыг ч авсан байна. Финикс шагналаа гардан авах үеэрээ амьтны эрх, байгаль орчин, нийгмийн шударга ёсны талаар байр сууриа илэрхийлж, ах Риверийнхээ тухай дурссан юм.
2023 онд Хоакин Финикс Ридли Скоттын “Napoleon” кинонд Францын эзэн хаан Наполеон Бонапартын дүрийг бүтээжээ. Ванесса Кирби Жозефинагийн дүрд тоглосон уг кино Наполеоны цэргийн болон улс төрийн замнал, хувийн харилцааг харуулсан байна.
Тэр жилдээ Ари Астерын найруулсан “Beau Is Afraid” кинонд тоглож, айдас, түгшүүр, гэр бүлийн харилцааны тухай сюрреалист өгүүлэмжээр дамжуулан өөрийн жүжигчний хүрээг дахин тэлжээ.
2024 онд тэрбээр “Joker: Folie à Deux” кинонд Артур Флекийн дүрдээ эргэн ирж, Леди Гагатай хамтран тоглосон юм. Кинонд хөгжмийн элементүүдийг өргөн ашигласан ч эхний ангийн адил амжилтад хүрээгүй бөгөөд үзэгч, шүүмжлэгчдийн санал харилцан адилгүй байв.
2025 онд Финикс Ари Астерын “Eddington” кинонд тоглож, орчин үеийн Америкийн нийгэм, улс төрийн хуваагдлыг хөндсөн бүтээлд оролцжээ.
Хоакин Финиксийн карьерын онцлог нь нэг хэвийн дүрд баригдахгүй, сэтгэлзүйн хувьд ээдрээтэй, заримдаа үзэгчдэд таагүй мэдрэмж төрүүлэх дүрүүдийг сонгодогт оршино. Түүний уран бүтээлүүдэд хүний ганцаардал, нийгмийн гадуурхал, сэтгэлзүйн эмзэг байдал, эрх мэдэл, ёс суртахууны асуудал давтагдан хөндөгддөг. Иймээс Финиксийг зөвхөн арилжааны амжилттай жүжигчин бус, дүрийн дотоод ертөнцийг гүнзгий судалдаг уран бүтээлч гэж үнэлдэг.
