Урлаг.мнУрлаг.мн
  • Дуу хөгжим
  • Утга зохиол
  • Язгуур урлаг
  • Сонгодог урлаг
  • Театр
  • Кино
Facebook Twitter Instagram
Урлаг.мнУрлаг.мн
  • Дуу хөгжим
  • Утга зохиол
  • Язгуур урлаг
  • Сонгодог урлаг
  • Театр
  • Кино
Facebook Twitter Instagram
Урлаг.мнУрлаг.мн
Урлаг.мн»Өв соёл»Ардын багш С.Дулам монгол соёлын долоон гол чанарыг томьёолон гаргажээ
Өв соёл

Ардын багш С.Дулам монгол соёлын долоон гол чанарыг томьёолон гаргажээ

Урлаг Урлаг24/03/2025Шинэчлэгдсэн:24/03/2025Сэтгэгдэл байхгүй2 минут уншина
Facebook Twitter LinkedIn Имэйл Telegram WhatsApp
Share
Facebook Twitter LinkedIn Pinterest Имэйл

Монгол Улсын Ардын багш, Шинжлэх ухааны гавьяат зүтгэлтэн, хэл бичгийн шинжлэх ухааны доктор, профессор С.Дуламын “Монгол соёлын тайлбар толь бичиг” номын нээлт  Үндэсний төв номын сангийн “номын өргөөнд” өнгөрсөн баасан гараг /2025.03.21/-т боллоо.

Тэрбээр 55 жилийн турш эхлээд Монгол орны өрнө, дорно, өмнө, умар хязгаар, дараа нь төвийн бүсийн аймгийн /нийт 21 аймаг/ нутгаар болон хилийн чанад дахь Шинжаан Уйгарын өөртөө засах орон, Алшаа баруун зүүн хошуу, Хүрээ хошуу, Хөлөнбуйр, Хөх нуурын өндөрлөг, зүүн хязгаарын Монголжин хошуу, өмнөд этгээдийн Юнь Наны монголчуудын дунд болон Байгал нуурын Ойхон олтригийн буриадууд, Францын Бургон мужийн бузаав торгуудын дунд хийсэн хээрийн шинжилгээ, монгол болон харь хэлээрх түүхэн эх сурвалж, гадаад дотоодын эрдэмтдийн 900 орчим эрдэм судлалын ном, өгүүллийг үндэслэн бичсэн, 1216 хуудас “ Монгол соёлын тайлбар толь бичиг” хэвлэгдэн гарсныг хэлсэн үгэндээ онцоллоо.

Энэ бүтээлд угсаатны зүй, соёлын хүн судлалын ажиглалт шинжилгээнээс гадна монгол соёлын онолын концепцийг боловсруулж, монгол соёлын долоон гол чанарыг томьёолон гаргасны дотор монгол соёл бол мөн чанарын хувьдаа бэлгэдэл голлосон тэмдэг дагалдсан тогтолцоо (system) юм гэдийг тодорхойлсон байна.

Энэ толь бичигт монгол хүмүүний өдөр тутмын болон нэгэн насны мөчлөгт зайлшгүй эрэлт хэрэгцээт сэдвүүдийг (Нялхасын ухиал, даахь үргээх, бэр гуйх, хуримлах, оршуулах зан үйл гэх мэт) гол толгой үг, дэд толгой үг, дэс буюу дагалдах толгой үг болгон эрэмбэлжээ.

Дэлхийд хосгүй нүүдэлчин соёлын язгуур үндэс болсон дээс томохоос сур элдэх хүртэл, нутаг бэлчээр сонгох, нүүдэл суудал хийх, таван өнгө, ундаа хийх боловсруулах, дэвшүүлэх, зооглох, зочин угтах, таван хошуу мал, тэр ч байтугай цаа малын хариулга маллагаа зэргийг багтаажээ.

Олон жил огт байхгүй гэж үзэж байсан монгол домог зүйг сэргээн судалж, дом шившлэг, баатарлаг туульс, монгол ардын билиг, аман зохиолын олон төрөл зүйл, дөрвөн цагийн хурим бусад зан үйл, тэнгэр үзлийн олон сэдвийг гол гол төлөөллийн хамтаар судалсан судалгаа оруулжээ. Гэхдээ үлдсэн судалгаагаа жил жилээр нэмсээр цаашдаа улам баяжуулж сайжруулахаар төлөвлөж байгаа аж.

Толь бичгийн эхний титэм үг нь” Энэ дэлхийн бүх монгол хүнд зориулав” хэмээснээс үзэхэд язгуур монгол соёлынхоо тулгын чулууг хойч үедээ бичиж үлдээх зорилго тавьсан байна.

Хуваалцах. Facebook Twitter Pinterest LinkedIn Tumblr Имэйл
Урлаг
  • Вэбсайт

Төстэй нийтлэл

Өв соёл Урлаг

Элчин сайд Д.Батбаатар “Судрын чуулган”-ы гар бичмэлтэй танилцжээ

14/11/2026
Өв соёл Урлаг

“Мөнх тэнгэрийн бичиг-2026” монгол уран бичлэгийн олон улсын уралдааны шилдгүүд шалгарлаа

11/11/2026
Өв соёл Урлаг

БНСУ-д хадгалагдаж буй Юань гүрний хуулийн бичгийг Монголд авчрах боломжийн талаар санал солилцов

06/11/2026

Сэтгэгдэл хаалттай

Сүүлд нэмэгдсэн

T.O.P-ын Япон дахь тоглолтын VVIP тасалбар “BIGBANG”-ийн VIP тасалбараас 65 хувиар үнэтэй байна

17/11/2026

Роберт Паттинсон дараагийн Жеймс Бондын дүрийг бүтээнэ

17/11/2026

Гленн Клоуз, Ридли Скотт, Флойд Норман нар Академийн хүндэт “Оскар” хүртлээ

17/11/2026

ФОТО: “Governors Awards”-ын улаан хивсний ёслолоос

17/11/2026

Уран бүтээлч Ө.Ирмүүний “Босоо · Хөндлөн” бие даасан үзэсгэлэн үргэлжилж байна

17/11/2026
Дараахи
Facebook Twitter Instagram Pinterest
  • Бидний тухай
  • Холбоо барих
© 2009-2026 зохиогчын эрх хуулиар хамгаалагдсан.

Хайх утгаа бичээд Enter дарна уу. Болих бол Esc дарна уу.