Өмнөд Солонгосын нэгэн математикч геометрийн салбарын хамгийн зөрүүд бодлогуудын нэгийг шийдэж, бараг 60 жилийн турш судлаачдыг сорьж ирсэн асуудлыг эцэслэн хаалаа. Тэрээр компьютерийн туслалцаагүйгээр уг бодлогын шийдлийг олж гаргаснаараа математикчдын анхаарлыг татжээ.
Солонгосын Дэвшилтэт Судалгааны Хүрээлэнгийн (Korea Institute for Advanced Study) судалгааны ажилтан, 31 настай доктор Бэк Жин Ын тогтмол өргөнтэй, тэгш өнцөгтэй коридороор нэвтрэн гарч чадах ямар ч хэлбэр өмнө нь санал болгосон загвараас илүү том байж чадахгүй гэдгийг нотолсон байна. Ингэснээр 1966 онд анх дэвшүүлэгдсэн “хөдөлгөөнт буйдангийн бодлого” (moving sofa problem) шийдэгдэв. Энэ бодлого нь энгийн мэт асуудал дэвшүүлдэг: өргөн нь 1 нэгжтэй L хэлбэрийн коридороор зөөж гаргаж болох, хоёр хэмжээст хамгийн их талбайтай хэлбэр аль нь вэ? Харахад ойлгомжтой боловч баталгааг нь гаргах маш хэцүү тул уг бодлого олон арван жилийн турш шийдэлгүй байсаар иржээ.
1992 онд математикч Жозеф Гервэр муруй хэлбэртэй, нэлээд төвөгтэй загварыг санал болгож, түүнийг “Гервэрийн буйдан” гэж нэрлэсэн. Гэвч түүнээс илүү том хэлбэр орших боломжгүй гэдгийг хэн ч баталж чадаагүй байв. Долоон жилийн турш судалсны эцэст доктор Бэк Гервэрийн загвар үнэхээр хамгийн оновчтой гэдгийг нотолжээ. Тэрээр 2024 оны сүүлчээр arXiv урьдчилсан хэвлэлийн серверт 119 хуудастай өгүүллээ нийтэлж, “Гервэрийн буйдангаас илүү өргөн буйдан орших боломжгүй” гэсэн дүгнэлтэд хүрсэн байна. Өмнөх олон оролдлогоос ялгаатай нь Бэкийн судалгаа томоохон компьютерийн тооцоолол огт ашиглаагүй, зөвхөн логик үндэслэлд тулгуурласан гэдгээрээ онцлог. Судалгааны урт удаан үйл явцыг тайлбарлахдаа тэрээр “Та найдвар тээж байгаад, түүнийгээ дахин дахин эвдэнэ. Дараа нь нурсан санаануудын үнснээс шинэ санаа түүж урагшилна” гэжээ. Мөн “Би угаасаа мөрөөдөмтгий хүн. Надад математик судалгаа гэдэг нь мөрөөдөж, сэрэх үйл явцыг дахин дахин давтахтай адил” хэмээн ярьсан байна.
Энэхүү судалгааг Scientific American сэтгүүл “2025 оны математикийн шилдэг 10 нээлт”-ийн нэгээр нэрлэсэн бөгөөд, олон судлаач компьютерийн асар их симуляцид тулгуурлаж байхад Бэк Жин Ыны эцсийн шийдэл компьютер огт ашиглаагүй нь гайхалтай хэмээн онцолжээ. Түүний баталгаа одоогоор математикийн хамгийн нэр хүндтэй сэтгүүлүүдийн нэг болох Annals of Mathematics-д хянан магадлагдаж байгаа ч, математикчдын дунд үр дүн нь зөв гэсэн итгэл өндөр байна. “Хөдөлгөөнт буйдангийн бодлого” нь зөвхөн академик хүрээнд төдийгүй поп соёлд ч алдартай.
Ялангуяа АНУ-ын Friends цувралд буйданг шат өгсүүлэх гэж зовдог хэсэг хамгийн түгээмэл жишээ юм. Үүнтэй холбогдуулан Scientific American: “Росс Геллерийн ‘Pivot!’ гэж орилсныг тайлбарлахад 119 хуудастай өгүүлэл шаардлагатай болжээ” хэмээн хошигножээ. Доктор Бэк энэ бодлогыг цэргийн алба хааж байх үедээ судалгааны мэргэжилтнээр томилогдохдоо анх “ноцолдож” эхэлсэн гэнэ.
Улмаар АНУ-д докторын зэрэг хамгаалж байхдаа болон дараа нь Өмнөд Солонгост постдок судлаачаар ажиллах хугацаандаа үргэлжлүүлэн судалжээ. Тэрээр өнгөрсөн жил 39-өөс доош насны залуу математикчдыг 10 хүртэл жил дэмждэг June E. Huh Fellow хөтөлбөрт сонгогдсон байна. Одоогоор тэрээр оновчлолын бодлогууд болон комбинацийн геометрийн сорилтууд дээр үргэлжлүүлэн ажиллаж байна.
Эх сурвалж: Eagle.mn
