Халхын Сайн ноён хан, Монгол Улсын анхны ерөнхий сайд Төгс-Очирын Намнансүрэнгийн хатан Магсаржавын барьж явсан хөөрөг болоод эмээлийн гуулин дөрөө нь аймгийн музейн сан хөмрөгт бий.
Тэрбээр цагаан судалтай, шүрэн толгойтой, оюу дэвсгэртэй, алтан нуухтай гартаам хөөргийг барьдаг байжээ. Харин музейн үзмэрийн фондод хэрхэн авсан нь тодорхойгүй юм. Хатан 1940 онд амьд сэрүүндээ Гучин-Ус сумын бага сургуулийг байгуулахад хоёр алтан цөгцийг “Мөнгө болгож аваарай” гээд бэлэглэсэн мэдээ түүхэнд тэмдэглэгдсэн байдаг.
Мөн хатны хэрэглэж явсан, бага гарын алтан аягыг 1929 онд хураан авч, улмаар дуудлага худалдаагаар борлуулахад нь Уянга сумын хоршооны даргаар ажиллаж байсан, Илдэн бэйлийн хошууны Жамъянсүрэн гэдэг хүн 300 төгрөгөөр худалдан авч байсан хэмээн нутгийн ахмадууд ярьдаг.
Тэрчлэн Магсаржав хатны эмээлийн мөнгөн тоногтой, уран хийцтэй гуулин дөрөөг аймгийн музейн ховор нандин үзмэрийн фондод хадгалж байна. Уг дөрөөний их биеийг гуулиар хийж, тавагны голд нацагдорж хээг цоолборлон сийлсэн бөгөөд дөрөөний тавгийг тойруулан мөнгөн хээгээр тоноглож, сэнжний хоёр талд луун хээг хоёр тийш харсан байдлаар урлажээ.
Мөн дотроо сэнжтэй, сэнжний нүх ил харагдахгүй бөгөөд дөрөөний сурыг дээрээс нь оруулан буцааж дээш сүвлэх байдлаар урласан нь дарханы ур чадварыг гойд харуулсан бүтээл юм. Алт мөнгөн эдлэл урлах, ган сийлбэр хийх талаараа нэрд гарсан, Сайн ноёны хошууны алдартай дархан Зуугийн Ямпил гэх хүн уг дөрөөг урласан гэдэг. Түүний хүү Я.Дорж, ач хүү Д.Маань нар улсад алдартай дархчуул байжээ.
Ташрамд дурдахад, Монгол Улсын анхны Ерөнхий сайдын хатан “Алтан навчит хошой хатан далай дагина Дара” Магсаржав нь 1885 онд төрсөн. Түүхэн бичиг, баримтад бичсэнээр Т.Намнансүрэн зэрэг залгаж, хорь гаруй нас хүрсэн үедээ Түшээт хан аймгийн Түдэв гүний хошууны нэгэн угсаатны охин, өөрөөсөө долоон нас дүү Магсаржавыг хатан болгон авчээ. Тэрээр олон үггүй, тайван тогтвортой, элдэв муу явдалгүй, тунгалаг алаг нүдтэй бүсгүй байсан гэдэг.
