Хөвсгөл аймгийн Төв музей сан хөмрөгтөө 4000 гаруй үзмэр, эд өлгийн зүйлтэй бөгөөд үзүүллэгийн 3 танхимтай үйл ажиллагаагаа явуулж байна. Тус музейд ирсэн жуулчид бөө, удганы хувцас хэрэглэл, уламжлалт эд зүйлсийг хамгийн их сонирхон үздэг байна.
Төв музейд аймгийн алдартай 10 гаруй бөө, удганы хувцас хэрэглэл, бөөгийн хуяг, дээл, гутал, хэнгэрэг, цан, хуур зэрэг эд зүйлс хадгалагдаж байна.
Бөө зайран, удган нар бөөлөхдөө тусгай өмсгөл, малгай, гутал өмсөж, хэнгэрэг, цохиур, таяг, хуур, толь зэрэг зүйлс хэрэглэдэг.
Дархад, цаатан, урианхай нарын үндсэн шүтлэг нь бөө мөргөл тул тэдний дунд олонд алдартай, ид шидтэй, үе дамжсан бөө зайран, удган олон байсан ажээ.
Тэдний нэг нь 1890 оны үед Баянзүрх сумын Хайс хавиар нутаглаж байсан Баглаа удган юм. Баглаа удганыг гучин гурван хурмастын оронд гал хар тэнгэр, оч хар тэнгэр хоёрыг эзэгнэн төрсөн цорын ганц удган гэж үздэг байжээ.
Хадгалагдаж буй бөө, удган нарын хувцас хэрэглэл нь бүгд амьтай мэт гэж судлаачид үздэг. Тухайлбал, Рэнчинлхүмбэ сумын уугуул Охинжий удганы цаатан дээлийг гадаа гаргаад сэгсрэхэд бороо ордог байсан гэдэг.
Эдгээр ховор эд зүйлсийг Хөвсгөл аймгийн Төв музейд очиж үзэх боломжтой юм.
