Нийслэл Улаанбаатар хот үүсэн байгуулагдсаны түүхт 387 жилийн ой “Нийслэлийн өдөр”-ийг тохиолдуулан үе үеийн хотын удирдлагууд их хүрээний түүхэн нүүдлийг мөнхжүүлсэн Гэрэлт хөшөөнд хүндэтгэл илэрхийллээ.
Их хүрээ 1778 онд сүүлчийн нүүдлээ хийж, өнөөгийн Улаанбаатар хот оршин буй Алтан тэвшийн хөндийн Хүн чулууны хонхорт суурьшсан түүхэн үйл явдлыг дурсах зорилгоор уг гэрэлт хөшөөг босгосон юм. Энэхүү дурсгал нь нийслэл хотын үүсэл, хөгжлийн түүхийг хойч үедээ өвлүүлэн үлдээх, түүх соёлын үнэт өвөө эрхэмлэн дээдлэхийн бэлгэдэл билээ.
Нийслэлийн өдөр Улаанбаатар хотын түүхэн замнал, хөгжил дэвшил, үе үеийн удирдлага, иргэдийн хөдөлмөр зүтгэлийг эргэн дурсаж, нийслэлийн ирээдүйн хөгжлийн төлөөх нэгдмэл зорилгыг бататгах онцгой ач холбогдолтой өдөр юм.
Улаанбаатар хот Монгол Улсын төв хэсэгт хуучнаар Алтан тэвшийн хөндий, өнөөгийнхөөр Туул-Сэлбийн гол бэлчир хөндийд, далайн түвшнээс дээш 1300-1350 метр өндөрт Богд хан, Сонгино хайрхан, Чингэлтэй уул, Баянзүрх дөрвөн уулаар хүрээлэгдэн орших ба 4,704.4 км2 нутаг дэвсгэртэй. 2021 оны эцсээр 1,649,172 хүн оршин сууж байна. Засаг захиргааны хувьд 9 дүүрэг, 204 хороонд хуваагддаг.
1639 онд Ширээт цагаан нуурт Өндөр гэгээнийг залж орд өргөө боссоноор Улаанбаатар хотын өмнөх суурин байгуулагджээ. 1778 он хүртэл олон газар нүүдэллэж байгаад одоогийн байрлалдаа тогтсон. Өмнө нь шашин, худалдааны төв байсан бол 1912 оноос улсын нийслэл болж, XX зуунд барилгажиж, аж үйлдвэр хөгжин их хотын төрх бүрдсэн байна. Улаанбаатар Монгол Улсын улс төр, эдийн засаг, соёл, технологийн төв юм.
