Техник хэрэгсэл хөгжиж, мэдээ мэдээллээр халгиж цалгих болсон өнөө үед нэг газраас хуулж(copy), нөгөө газар нааж(past) хуумгай юм хийчхээд хурдан шаламгайгаараа дуудуулдаг хулхи нөхдүүд олширлоо. Сонссоноо бодож боловсруулалгүй амаараа гаргагчдыг гурван ямхын сэтгэгчид гэдэг. Харин хуруугаараа товч дараад, харснаа хуулдаг нөхөд хоёроос доош ямхаар сэтгэдэг болов уу. Гэмээ нуух гэж элдвийг сэдвэл хожмын өдөр хэрэг хүндэрч, ухааны цараа, хүн чанарынх нь хэмжээ ганц ямхад ч хүрэхгүй болж мэднэ. Ийм хүмүүсийн гэм өөрөөр нь дуусахгүй, өрөөлд яаж халддагийг эх хэлэнд шингэсэн энэ төрлийн энгийн жишээгээр тайлбарлая.
Орос, англи хэлний үгийг үг, нөхцөлийг нөхцөл болгож, дөхөхийг нь “хуулаад”, нийлүүлж “наагаад” ярих хүмүүс байна аа. Эхнийх нь “…-х болно” гэдэг илүүдсэн үгтэй ирээдүй цаг. Энэ нөхцөл эрдэм шинжилгээ, албан бичигт байтугай энгийн, уянгалаг үгтэй байх ёстой жирийн яриа, шүлэг зохиолд ч олшрох боллоо. Тодруулбал орос, англи хэл “Я буду ждать тебя. I will go to Russia.” гэж үйл үгийнхээ өмнө ”будеть, will” гэсэн үг тавьж ирээдүй цагаа илэрхийлдэг. Монгол хэл харин “-на, -нэ, -но, -нө” нөхцөлөөр илэрхийлнэ. Эх хэлний ийм энгийн зүйлийг бодолгүй “үгийн оронд үг хуулж, нааж “Я буду ждать тебя.”-г “Би чамайг хүлээх болно.”, “I will go to Russia”-г “Би орос явах болно.” гэж орчуулснаас энэ алдаа эхтэй. Орос, англи хэлтэй хүмүүсийн энэ алдаг энэ хэлийг гадарладаг ч үгүй хүмүүс бас л шууд “хуулж, наагаад” муухай яригчдын цуваанд ороод байгаа. Гадаад хэл мэддэг, мэддэггүй бүгдээрээ бурууг “хуулж, нааж” муухай ярилгүй, өөрөө бодож “Би чамайг хүлээнэ.”, “Би Орос явна.” гэж гоё ярьцгаая.
Гурав бус гурван зуун ямхаар сэтгэж Монгол орноо хөгжүүлцгээе!
“Егөөтэй 99 тайлбар” номын “Бодохгүй хуулахаас болгоомжлохгүй бол ганц ямхад ч хүрэхгүй шүү” өгүүллийн хэсгээс
