Ангилал: Дуу хөгжим

-ЦАГААН ХООЛ ИДЭЖ, МАЦАГ БАРИХ НЬ ХОДООДОО АМРААХ ГОЛ АРГА-

Сар шинийн баяраар манай монголчуудын хувьд мах сүү, ааруул тос, чихэр жимс, архи дарс, айраг ундаа гээд олон төрлийн хоол хүнс хольж хэрэглэдэг. Үүний улмаас гэдэс дотор, ходоод үрэвсэж өвчлөх тохиолдол цөөнгүй гардаг билээ. Бид энэ удаад уншигч та бүхэндээ цагаан сарын баярын дараа ходоодоо хэрхэн амраах талаар эмч О.Доржхандын зөвлөснийг хүргэж байна.
Цагаан сараар бараг өдөржингөө хоол идсэний улмаас ходоод дээд зэргээр ядардаг учир ходоодоо амраах хэрэгтэй. Хүний ходоод нэг удаагийн хоолыг боловсруулах гэж зургаан цаг ажилладаг. Шөнөжингөө ажилласан ходоодонд өглөө дахиад бууз нэмэгдэж, ходоодонд ирэх ачаалал улам ихэснэ. Иймд юуны өмнө ходоодоо амраахын тулд их уураг, гурилаас татгалзаж, цагаан хоол идэж, эсвэл мацаг барих хэрэгтэй. Хүмүүс шинийн 8, 15-нд цагаан хоол идэж, мацаг барих нь ходоодоо амраах гол арга юм. Мах идэхгүйгээр, бүр зориудаар өлсөж, ходоодоо амраах хэрэгтэй.

Өнөөдөр аргын тооллын 2016 оны Хоёрдугаар сарын 6. Бямба гараг. Билгийн тооллын XVII жарны “Галзууруулагч” хэмээгч модон хонин жилийн Өвлийн адаг шар үхэр сарын шинийн 28. Санчир гараг. Суулга одтой, 7 улаан мэнгэтэй шар морь өдөр. Өдрийн барилдлага: Идэр. Шүтэн барилдлага: Төрөхүй. Өдрийн наран 8 цаг 04 минутад мандан, 17 цаг 47 минутад жаргана.

Монголын үг урлаачдын нийгэмлэгийн тэргүүн, олонд “Чилаа” нэрээр танигдсан лектор Г.Бандицэрэн энэ сарын 14-ний өдөр буюу гэгээн хайрын өдрөөр залуустаа зориулсан “Зүрхний цоорхойд минь амьдраач” хайр сэтгэл, уярал, урам сэтгэмжийн лекцийг Үйлдвэрчний эвлэлийн соёлын ордоны бага танхимд ганцхан удаа унших гэж байна. Тиймээс лектор Чилааг сониныхоо зочны хойморт урьж ярилцлаа.

Цагаан cap гэдэг нь бүхэлдээ бүх юм хиргүй ариун байхын бэлгэдэл юм. Өвлийн адаг сарын 29 бол өмнөх оны бүх зүйлээ цэгцэлж, цэвэр сайхан болгож, золгоход бэлэн болж байгаагаараа онцлог. Өнгөрч буй оныхоо ажил төрөл аливаа нэгнээ цэгцэлж, бүх хир тоосноосоо салахыг үнэн санаанаасаа эрхэмлэвэл зохилтой.

Эцэг эхчүүдийн хүүхдэдээ хэлсэн үг сэтгэл зүйд нь нөлөөлж, өөртөө итгэлгүй, ууртай, бусад руу дайрч давшилдаг хүн болоход нөлөөлдөг гэнэ. Тухайлахад “Одоо бас юу болов?”, “Чи бас яачихаа вэ?”, “Би чамд хайргүй”, “Чи тэнэг” зэрэг үгс насанд хүрсэн хойно ч сэтгэлээс гардаггүй тухай судалгаанд оролцсон насанд хүрэгчид хариулжээ. Үг хэлээр дайрч доромжлох нь хүүхдийн хөгжилд саатал үүсгэдэг бөгөөд судлаачид сэтгэлзүйн дайралт бие махбодийн болон бэлгийн хүчирхийллээс ч илүү хор учруулж болно гэж үздэг. Өөр нэг судалгаанд хүүхдээ хашгирч загинах нь тэднийг алгадаад авсантай тэнцдэг гэжээ.

Бид ихэнх хүмүүсийн баяраар нэмсэн жин нь хасагддаггүй тухай, мөн баяраар олж авсан тэр таргалалт, өөх тостой хоолны буруу хэрэглээ хүний биед ихээхэн хэмжээний өвчлөлийг бий болгож нас баралтын дийлэнх шалтгаан болж байдаг талаар Цагаан сар ба хар эрүүл мэнд нийтлэлээрээ тус тус хүргэсэн. Харин энэ удаад цагаан сараар ихэвчлэн хэрэглэдэг хоол хүнсний илчлэгийн хэмжээг тооцон үзэж, байх ёстой нормтой нь харьцуулан, мөн баяраар хэтэрхий их идэж зохистой илчлэгийн хэмжээнээсээ хэтэрсэн тохиолдолд ямар хөдөлгөөн хийж илчлэгээ шатаах талаар зөвлөмжийг хүргэж байна.

Монголчуудын уламжлалт баяр Цагаан сар хаяанд ирлээ. Айл бүр идээ будаа, бэлэг сэлтээ базааж, баярын уур амьсгал хаа сайгүй оржээ.

Цагаан сараар айл болгон бууз хийдэг. Бууз нь монголчуудын Цагаан сарын хүндэтгэлийн зоогийн нэг. Ийм болохоор айл бүр буузаа хүрэлцэхүйц хэмжээгээр урьдчилан хийж хөлдөөж нөөцөлдөг.