Тулгар төрийн 2235, Их Монгол Улс байгуулагдсаны 820, Үндэсний эрх чөлөө, тусгаар тогтнолоо сэргээн мандуулсны 115, Ардын хувьсгалын 105, Ардчилсан хувьсгалын 36 жилийн ойн Үндэсний их баяр наадам энэ жилээс нэгэн зүйлээр онцлог эхэлж байна.
НҮБ-ын Ерөнхий Ассамблейн 2025 оны 79 дүгээр чуулганы тогтоол болон Монгол Улсын Засгийн газрын 100 дугаар тогтоолын дагуу 2026 оноос эхлэн жил бүрийн долоодугаар сарын 11-13-ны өдрүүдийг “Дэлхийн адууны өдөр” болгон тэмдэглэхээр батламжилсан нь монгол адуу, адууны өв соёлыг дэлхий дахинд сурталчлан таниулах түүхэн ач холбогдолтой үйл явдал болж байна. Үндэсний их баяр наадмынхаа өдрүүдэд “Дэлхийн адууны өдөр”-ийг хамтатган тэмдэглэхээр болсноороо онцлогтой.
Энэхүү түүхэн үйл явдлын дагуу Монголын Үндэсний музей Үндэсний их баяр наадам болон “Дэлхийн адууны өдөр”-ийг тохиолдуулан Архивын Ерөнхий газар, “Талын язгууртан сан”-тай хамтран “Монгол наадам: Морин эрдэнэ” тусгай үзэсгэлэнг өнөөдрөөс үзэгч олондоо толилуулж байна.
“Монгол наадам: Морин эрдэнэ” тусгай үзэсгэлэн нь Монголын үндэсний их баяр наадам, тэр дундаа монгол морины хийморь жавхаа, сүр хүч, гоо сайхныг илэрхийлсэн өв соёлын үнэт үзмэр, цуглуулгыг олон нийтэд сурталчлан таниулах зорилготой.
Үзэсгэлэнд монгол нутагт хүмүүс эрт үеэс адууг гаршуулан ахуй амьдралдаа хэрэглэж ирсний гэрч болох хүрлийн үеийн амгай, зуузай, Түрэгийн үе болон Монголын эзэнт гүрний үеийн эмээл, хазаарын үлдэгдэл зэрэг адууны соёл, үндэсний их баяр наадамтай холбоотой археологийн ховор олдворуудыг дэлгэн үзүүлж байна. Түүнчлэн мөнгөн эмээл, хазаар, дөрөө, ташуур, бугуйл, тушаа зэрэг уналгын тоног хэрэгсэл, морь шүтлэгтэй холбоотой ховор нандин дурсгалуудыг багтаасан 250 орчим үзмэр, “Архивын Ерөнхий газар”-ын сан хөмрөгт хадгалагдаж буй архивын баримт, гэрэл зураг, дүрс бичлэг болон “Талын язгууртан сан”-д хадгалагдаж буй адууны сан судар зэргийг дээжлэн дэлгэн толилуулж байна.
Үзэсгэлэнд дэглэгдсэн үзмэр бүр түүх өгүүлэх ажээ. Тодруулбал, ард олноо “Боохой” хэмээн алдаршсан Улсын арслан Д.Данзаны зодог шуудаг дэлгэгджээ. Д.Данзан нь алдарт бөх, уяач, мэргэн харваач хүн байсан аж. Тэрээр 1933 оны наадамд үзүүрлэж “Улсын арслан” цол, 1934 онд “Улсын мэргэн харваач” хүртэж, уясан бор морь нь аман хүзүүдсэн түүхтэй. Мөн маршал Х.Чойбалсангийн нум, Дондогдулам хатны ташуур, Богд хааны хурдан морь унаач хүүхдийн хувцас, Галшарын нэрт уяач Д.Цэвэгмидийн хурдан морины хударга, адуунд зүүдэг хонх, морины эвэр зэрэг сонин хачин зүйлс дэлгэжээ.
Тус үзэсгэлэн наймдугаар сарын 16-ны өдрийг хүртэл Монголын Үндэсний музейн Үзэсгэлэнгийн танхимд олны хүртээл болох юм.
