Ангилал: Бүжгийн урлаг

Ц.Сэвжидийн урлагийн од болон гялалзах тавилан нь урлагийн бага ордон болох клубын бэлэг дэмбэрэлтэй ажил хэмээх галчаас эхлэлтэй гэдэг. Цаашид урлагийн их ордон театр, чуулгаар дамжин ажил үйлс нь түүнийг Монгол Улсын Төрийн шагналт, Ардын жүжигчин, бүжиг дэглээч болох амьдарлынх нь ариун замд хөтөлжээ.

Popping хэмээх бүжиг нь АНУ-н California мужийн Fresno хотод 1970-аад оны үед үүссэн funk style бүжгийн нэг юм. Энэхүү бүжгийн төрөл нь 80-д оны үеийн монгол залуучуудын дунд ч гэсэн дэлгэрч байсан бөгөөд монголчуудын дунд Break бүжиг хэмээн нэрлэгдэх болсон. Гэхдэ нь Break dance буюу B-boy-оос ихээхэн ялгаатай.

“Break” бүжиг “Urban Street Jazz”-тай холбоотой байж магадгүй гэсэн таамаглал B-boying-н эргэн тойронд тархсан байдаг. 1970-аад оны сүүлээс 1980-аад оны эхэн үед New York хотод бидний өнөөгийн мэдэх “Break” бүжиг үүсжээ. Түүнчлэн энэ үеэр “Break” бүжгийг Los Angeles-т үүссэн гэх маргаан байдаг ч ихэнх хүмүүс New York-с гаралтай гэдэгт нь илүү итгэдэг байна.

Oрчин үеийн залуус хотын соёл, тэр дундаа клубийн соёлыг ихэд чухалчлах болсон. Транс, электро хөгжмийн аянд “доргиж”, “Тектоник” бүжиг Монголд ихэд дэлгэрээд байна. Энэ нь зөвхөн шинэ төрлийн бүжиг төдий бус үүнийг дагаад тодорхой онцлогтой хувцасны стиль, дуу хөгжим тэр ч бүү хэл цангаа тайлах ундаа бий болжээ. Тийм ч учраас хүмүүсийн дунд “Тектоник-Та бүжиглэж, хувцаслаж, сонсож, цангаагаа тайлж болно” гэсэн хэллэг хүртэл бий болжээ.

Орчин үеийн бүжгийн урлаг хүмүүст эрх чөлөө олгож байна. Өөрийгөө мэдэрч чадвал огторгуйд аялж, vvлс хөлөглөж, далайн гvнд шумбана. Загас, өт хорхойн амьдралаар амьдарч, ургамал, чулуу, угалз хээ болж хувирна. Гагцхүү, та хүсэх юм бол шүү дээ.

1997 оны 9-р сарын 8-нд бүжгийн спортын ертөнцөд гайхамшигтай үйл явдал болсон юм. Энэ өдөр Олон Улсын Олимпийн хороо (ОУОХ) Олон Улсын Бүжгийн Спортын Холбоог ОУОХ-ны бүрэн эрхэт гишүүн, “Хүлээн зөвшөөрөгдсөн холбоо” гэж бүрэн хүлээн зөвшөөрснөө зарлалаа. Ийнхүү бүх дэлхийд хүлээн зөвшөөрөгдсөн нь IDSF ба бүх бүжгийн спортынхны амжилтыг харууллаа. Мөн энэ явдал нь бүжгийн спортын хөгжлийн урт удаан түүх, IDSF-ийн зургаан жилийн тууштай ажиллагаа, үндэсний холбоод, бүх дэлхийн олон зуун мянган бүжигчдийн агуу их хүчин зүтгэлийн оргил нь болсон юм.

Энэ бүжиг АНУ-ын Зүүн Өмнөд нутгийн негрүүдийн дундаас үүсчээ. Мөн Флорид нутгийн Семинол индианчууд дайнч бүжиг хийдэг байв. Зарим хүмүүс негрүүд энэ бүжгийг индианчуудаас хуулбарласан, харин зарим нь индианчууд энэ бүжгийг Африкаас авчирсан негрүүдээс хуулбарласан гэж үздэг байна. Гэхдээ сүүлийн санаа нь үнэнд арай ойртож очдог. Учир нь Баруун Африкийн Волоф хэлний “жев” буюу “үл ойшоон ярих” гэсэн үгнээс үүсэлтэй байж магадгүй. Мөн “жайв” гэдэг үг нь негрүүдийн этгээд үг болох “төөрөгдүүлсэн яриа, хэтрүүлэл”, Английн “жайб” буюу “тохуурха” гэсэн үгнээс үүссэн байж магад гэдэг. Бас “эрээн мяраан”, “марихуан”, “бэлгийн харьцаа” ч гэсэн хувилбарууд байдаг.

“Пасодобль” гэдэг нь Испаниар “Хоёр алхамт” гэсэн үг бөгөөд “Пасо а Дос” буюу “хоёрт зориулсан бүжиг” гэдгээс ялгаатай. “Хоёр алхамт” нь энгийн “1, 2”, “зүүн, баруун” гэж тоолдог маршийн алхаатай төстэй.
Энэ нь “Испанийн нэг алхамт”-аас ялгаатай. Учир нь “Нэг алхамт” нь хөгжмийн цохилт бүр дээр алхдаг байна.

Пасодобль бол Испанийн амьдралын нэг хэсэг болсон олон олон бүжгүүдийн нэг юм. Тэрээр бухын тулаан дээр үндэслэгджээ. Бүжиг нь Тореро (эрэгтэй бүжиглэгч) болон түүний нөмрөг (эмэгтэй бүжиглэгч)-ийг дүрсэлж, маршийн аянд бүжиглэнэ. Бухын тулаан нь эртний Критэд байсан ба 1700-аад оны үеэс Испанид үлдэн хоцорчээ. Энэ бүжиг 1930-аад оны үед Парисын дээд зиндааныхны дунд дэлгэрэв.