Завхан аймгийн музейд XIX зууны шашны зан үйлд хэрэглэж байсан хөгжмийн зэмсгүүдээс салаа ясан дун хадгалагдаж байна.
Монголчууд бурхан шашны зан үйлд хэрэглэдэг дун, лавайг “Цэрмаа дун” гэж нэрлэдэг бөгөөд энэ нь “урт наст эх” гэсэн утгатай.
Аймгийн музейд үзмэр болгон ирсэн энэхүү бүтээл нь XIX-XX зууны үеийнх юм. Буддын шашны зан үйлд цохивор, утсан, үлээвэр зэрэг олон төрлийн хөгжмийн зэмсэг хэрэглэгддэг бөгөөд эдгээр нь зөвхөн хөгжмийн эгшиг гаргахад бус, буддын шашны гүн утга, бэлгэдлийг агуулдаг. Энэ удаад үлээвэр хөгжмийн зэмсэгт багтдаг цагаан лавай буюу дун бүрээний бэлгэдлийн талаар товч танилцуулъя.
Лавай нь доод лусын орон болох их далайгаас гарсан хэмээн алдаршсан бөгөөд Ловон Дашжамцын “Тарнийг баригч чимгийн цэцэг” хэмээх шастирт, лавайн байдлыг эцэг нь оюу хөх луу, эх нь оюу сэлүүрт алтан загас, хүү нь дүнбо хэмээн алдаршсан нуурын хатадын ах мөн. Могой лусын дүү мөн, хортон матрын дайсан мөн хэмээснээр цагаан лавай нь луу, загас хоёр нийлсний дундаас гарсан далайн нэгэн зүйл амьтан бөлгөө хэмээн тэмдэглэсэн байдаг гэж Завхан аймгийн музейн тайлбарлагч О.Оюунцэцэг ярилаа.
