Завхан аймгийн музейн угсаатны зүйн танхимд XIX-XX зууны үед хэрэглэж байсан хаш тээгтэй аяганы уут хадгалагдаж байна.
Тус аяганы уут нь шар өнгийн хаш тээгтэй, улаан чисчүүн эдлэл дээр усан хээ, үүлэн хээг торгон утсаар өнгө алаглуулан оёж урласан байна. Шар дурдан дотортой, амны татуургыг улаан утсаар нийтгэн хийжээ. Даавуу, торго, хаш чимэглэлийг уламжлалт хийц, маягаар урласан энэхүү бүтээл нь музейн үзмэрийн цуглуулгад бүртгэгдэн хадгалагдаж буй үнэт өвийн нэг юм.
Монголчууд аяга савыг эрхэмлэн дээдэлдэг, өвөрмөц соёл уламжлалтай ард түмэн. Хүн бүр өөрийн гэсэн аяга, түүнийгээ хийж авч явдаг тусгай уут, арчиж цэвэрлэх алчууртай байжээ.
Айлд зочлохдоо өөрийн аягаар цай, хоол хүртэж, хэрэглэсний дараа цэвэрлэн хадгалдаг заншил нь ариун цэвэр, хариуцлагыг илтгэхээс гадна байгальд ээлтэй уламжлал байв. Аягатай холбоотой олон зүйр цэцэн үг монгол хэлэнд хадгалагдан үлдсэн байдаг. Тухайлбал, “Аяганы хариу өдөртөө, Агтны хариу жилдээ”, “Аяганы алгаас агтны алаг дээр”, “Аягатай нь уудаг, адуутай нь туудаг” зэрэг хэлц үг нь аягыг эрхэмлэн дээдэлж ирсний илэрхийлэл юм. Мөн аягаа долоох нь амны хишгийг дууддаг хэмээн бэлгэдэж, “Амны хишиг нь хацарт нь тогтог, аяганы ерөөл нь дүүрэн байг” хэмээн ерөөдөг уламжлалтай.
Уран шаглаа, угалз хээ бүхий уутанд мөнгөн аягаа хийж өдөр тутамдаа хэрэглэдэг байсан нь монгол эр хүний нүнжиг, бэл бэнчинг илтгэх гоёл чимэглэл болдог байжээ. Нэг хүн-нэг аяга гэсэн зарчим нь үе дамжин өвлөгдөж, аяганы уутны ур хийцээр уран бэрийн авьяас чадвар, сэтгэлийн нарийн мэдрэмж илэрхийлэгддэг хэмээн үздэг. Монгол ухаан, монгол өв соёлын илэрхийлэл нь энэ юм хэмээн Завхан аймгийн музейн тайлбарлагч О.Оюунцэцэг онцоллоо.
Энэхүү үзмэр нь ахуй соёл, гар урлал, уламжлалт үнэт зүйлсийг илтгэсэн түүхэн өвийн нэг бөгөөд олон нийтэд соёлын боловсрол олгох чухал ач холбогдолтой юм.
