Монголын говь дахь Ухаа толгод хэмээх газраас нэг сантиметр орчим урттай, сайтар хадгалагдсан эртний хөхтөн амьтны чулуужсан араг ясыг палеонтологичид илрүүлжээ.
Уг олдвор бол Цэрдийн галавын хожуу үед хамаарах “бичил хөхтөн” (micro-mammals) хэмээн нэрлэдэг амьтдын хамгийн эртний төлөөллүүдийн нэг гэж үзэж байна.
Үлэмж биет үлэг гүрвэлүүдтэй зэрэгцэн оршиж байсан эдгээр бяцхан амьтны гавлын яс болон үе мөчний бүтэц ийнхүү бүрнээрээ олдсон нь Мезозойн эриний биологийн олон янз байдлыг судлахад маш их ач холбогдолтойг судлаачид онцолжээ.
Америкийн Байгалийн түүхийн музейн мэдээлснээр, ердөө нэг сантиметр хэмжээтэй араг яс нь булчин, зөөлөн эдийн ул мөртэйгөө бүрэн хадгалагдаж үлдсэн нь Цэрдийн галавын хожуу үеийн олдворуудын хувьд нэн ховор тохиолдол аж.
Энэхүү өвөрмөц амьтан нь сохор номинтой төстэй бөгөөд Велоцираптор үлэг гүрвэлүүдтэй зэрэгцэн амьдарч байсан Мезозойн эриний шавьж идэштэн “иш хөхтөн” (stem-mammal) хэмээн ангилсан байна.
Хүчтэй элсэн шуурганы үеэр нарийн ширхэгтэй, хуурай элсэнд тэр даруй дарагдсан нь уг амьтны үлдэгдэл ийнхүү бүрэн бүтэн хадгалагдах гол нөхцөл болжээ. Энэхүү олдвор нь эрс тэс уур амьсгалтай говь цөлийн нөхцөлд амьд организмууд хэрхэн дасан зохицож байсныг нотлох чухал баримт болж байна.
Одоо судлаачид өндөр нарийвчлалтай “Micro-CT” скайнерийн тусламжтайгаар чулуулгийг нэвт харж, нэг сантиметр урттай араг ясны дижитал 3D загварыг гарган нарийвчилсан судалгааг үргэлжлүүлж байгаа ажээ.
