Эрдэмтэд газрын хэвлийн судалгаанд томоохон эргэлт хийжээ. Тодруулбал, Атлантын далайн ёроолоос доош нэг км гаруй гүн өрөмдөж, хүн төрөлхтний түүхэн дэх хамгийн урт, цул мантийн чулуулгийн дээжийг авч чаджээ.
Уг судалгааг Атлантын далайн дундах нурууны ойролцоох Атлантисын бүсэд “JOIDES Resolution” судалгааны хөлөг онгоцноос хийжээ. Судлаачид далайн ёроолоос 1268 метрийн урттай газрын хэвлийн дээжийг гадаргуу дээр гарган авч чадсан нь дээд мантиас шууд авсан хамгийн гүний дээж болжээ.
Манти бол дэлхийн царцдас ба цөмийн хооронд байдаг халуун чулуулгийн давхарга бөгөөд манай гаргийн массын гуравны хоёр орчим хувийг, эзлэхүүний 80 гаруй хувийг эзэлдэг. Өмнө нь эрдэмтэд мантийн бүтцийг зөвхөн галт уулын дэлбэрэлтээр гарч ирсэн чулуулгийн хэлтэрхий эсвэл далайн гүн дэх ан цаваас олдсон дээжид тулгуурлан судалдаг байв. Өмнөх өрөмдлөгүүд ердөө 200 метрийн гүнд хүрч, маш бага мэдээлэл өгдөг байсан бол энэ удаагийн дээж нь манти нь гүн рүүгээ хэрхэн өөрчлөгддөг болохыг анх удаа “бүхэлд нь” харах боломж олголоо.
Уг дээж нь голчлон серпентинжсэн перидотит (дээд мантийн үндсэн чулуулаг) болон габбро агуулсан бүтэцтэй байна. Эдгээр чулуулаг нь өмнө нь далайн царцдас үүсэх үед зарим элементийнхээ ихээхэн хэсгийг аль хэдийн алдсан болохыг эрдэмтэд тогтоожээ. Энэ нь далайн доорх магмын хөдөлгөөн маш нарийн төвөгтэй байдлаар явагддагийг харуулж байна.
Эрдэмтдийн хийсэн хамгийн чухал нээлтүүдийн нэг бол мантийн чулуулаг нь далайн устай идэвхтэй харилцан үйлчлэлд ордог болохыг баталсан явдал юм. Тодруулбал, серпентинизаци хэмээн нэрлэдэг процессын явцад эрдсүүд өөрчлөгдөж, молекуляр устөрөгч ялгаруулдаг болохыг тогтоожээ. Энэхүү устөрөгч нь нарны гэрэл тусдаггүй далайн харанхуй гүнд бичил биетүүд оршин тогтнох гол эх үүсвэр болдог. Өрөмдлөг хийсэн газрын ойролцоо Lost City нэртэй гидротермал бүс байрладаг бөгөөд энд устөрөгч, метанаар баялаг дулаан шүлтлэг урсгалууд карбонат тогтоцуудаас гарч, харанхуй орчинд бичил биетнүүд оршин тогтнох нөхцөлийг бүрдүүлдэг.
Энэхүү судалгааны талаарх өгүүлэл “Science” сэтгүүлд нийтлэгджээ.
