Завхан аймгийн музейн сан хөмрөгт түүх, угсаатан, шашин, урлаг, археологийн холбогдолтой 11 мянга 600 гаруй үзмэр, цуглуулга хадгалагдаж байгаагаас 70 гаруй хувь нь тус нутгийн уран дархчууд, урчуудын бүтээлээр бүрддэг байна.
Эдгээрийн нэг нь дөрвөн бүслүүртэй, гуулиар урласан, долоон лууг зураасан аргаар дүрслэн чимэглэсэн домбо юм. Уг бүтээлийг одоогийн Завхан аймгийн Отгон сумын уугуул, уран дархан Д.Чоймбол 1910-ээд оны үед урлажээ.
Тухайн үед Д.Чоймбол нь Сайн ноён хан аймгийн Отгонхайрхан уулын хошууны уран дархан байсан бөгөөд гуулин домбыг хөөмөлдөх аргаар хэлбэржүүлэн, гадаргуу дээрх хээ чимгийг зураасан аргаар сийлж урлажээ.
Домбоны их биеийг дөрвөн бүслүүр болгон хувааж, тэдгээрийн дагуу хээ угалз болон лууны дүрслэлийг нарийн хийцтэйгээр гаргасан нь тухайн үеийн монгол дархчуудын металл боловсруулах арга ухаан, гоёл чимэглэлийн ур хийцийн нэгэн жишээ юм. Ялангуяа долоон лууг бие биеэ даган тойрсон байдлаар дүрсэлсэн нь бүтээлийн гол онцлог юм.
Монголчуудын уламжлалт урлалд луу нь хүч чадал, сүр жавхлан, хамгаалалтыг бэлгэддэг дүрслэлийн нэгэнд тооцогддог. Харин уг домбоны хувьд лууны дүрслэл, бүслүүрэн хээний зохиомжийг гуулин эдлэлийн хэлбэртэй уялдуулан гаргасан нь тухайн үеийн дархны уран сэтгэмж, ур чадварыг илтгэж байна.
Завхан нутгаас төрөн гарсан уран дархчуудын бүтээлүүд нь зөвхөн ахуйн хэрэглээний эд зүйл төдийгүй тухайн цаг үеийн хэрэглээ, гоо зүйн ойлголт, бэлгэдэл, урлах арга технологийг өнөө үед таниулах түүх, соёлын үнэт баримт болон хадгалагдаж байгаа талаар Завхан аймгийн музейн тайлбарлагч Ж.Оюунцэцэг ярилаа.
