Дорноговь аймгийн археологийн үнэт олдворуудаас цувралаар танилцуулж байна. Энэ удаад Даланжаргалан сумын нутаг дахь Их Нартын хадны байгалийн цогцолборт газрын Бургастайн амнаас 2013 онд илрүүлсэн XIII зууны үеийн язгууртан хатны булшнаас олдсон нэгэн ховор дээлийг онцолж байна.
Энэхүү олдворын талаар ШУА-ийн Археологийн хүрээлэнгийн эрдэм шинжилгээний ажилтан Р.Мөнхтулга, С.Хүрэлсүх болон Дорноговь аймгийн Музей, сургалт судалгааны төвийн хамтарсан судалгаанд тэмдэглэснээр, уг дээлийг XIII зууны үеийн язгууртан хатны шарилд өмсгөн оршуулсан бөгөөд энэ нь тухайн үеийн оршуулгын зан үйл болон язгууртны хувцас хэрэглэлийн онцлогийг илтгэх чухал баримт болохыг судлаачид онцолжээ.
Цээж хэсэг нь харьцангуй бүрэн хадгалагдсан бол хормой болон ханцуйны хэсгүүд салбарч урагдан гэмтжээ. Дээлийн урт 132 см, өргөн 158 см бөгөөд нарийн нэхээстэй улаан хүрэн өнгийн нимгэн торгоор урласан, баруун тийш дарсан ташуу энгэртэй, босоо захтай, нарийхан ханцуйтай, олон хуниастай сул дэрвэгэр хормойтой хийцтэй.
Дээлийн цээж болон хормойг тусад нь эсгэж хийсэн бөгөөд 101 см өргөн хормойг цээжин хэсэгт тааруулан олон нугалаас гарган залгасан, суганд нэг ширхэг цайвар өнгийн торгон бүчтэй. Энгэр, зах, ханцуйг ногоон дэвсгэр дээр алтан шаргал утсаар урласан таван нүдэн хээгээр чимэглэж, цэцэг, ургамлын хээ бүхий бөсийг хослуулан 7 см өргөн эмжсэн.
Хормойны доод хэсэг болон зүүн ташааг бор өнгийн олсон (маалинган) даавуугаар дотор талаас нь нөхөн хажилсан нь зүүн гар талдаа өндөр оноотой загвартай байсан байж болзошгүйг илтгэж байна. Мөн захыг бараан өнгийн даавуугаар доторлон, ирмэгийг нь дотогш нугалан засварлажээ.
Судлаачдын үзэж байгаагаар энэхүү олдвор нь дундад эртний үеийн эхнэр дээлийн хэв шинжийг бүрэн хадгалсан, хосгүй үнэт биет дурсгал болохыг харуулж байна. Тухайн үеийн язгууртнууд арьсан болон магнаг торгон дээл өмсдөг байсан бол нимгэн торгон дээл нь дотуур өмсгөл буюу ханцуйгүй ууж хэлбэрийн давхар хувцас болгон хэрэглэгдэж байсан байх магадлалтай гэж судлаачид дүгнэжээ.
