Ес эхэллээ. Есөн есийн наян нэг хоногийн хүйтэн өнөөдрөөс эхэлж дүн өвөл оргил үедээ ирсэн ч хоногоос хоногт хором хормоор өдөр уртасна гэсэн гэгээн бодол сэтгэлд гэрэл гийлгэнэ.
Есөн есийг гурав гурваар нь балчир гурван ес, идэр гурван ес, хөгшин гурван ес хэмээн хуваадаг. Өнөөдөр балчир гурван есийн эхний өдөр. Ная хоногийн дараа хаврын урь унана.
Өнгөрсөн хагас жилд дэлхий сүйрэхийг ёрлон дэгдсэн хар цуурхал ор мөргүй арилж өнөө өглөө гэрэлт нар манддагаараа мандаж сүүлийн хэдэн өдрөөс ч илүү цэлмэг тунгалаг өдөр болж байна.
Хэдийгээр ес эхэлж буй ч өвөг дээдэс маань урин цаг ирэхийн эхлэл хэмээн үздэг юм байна. Учир нь хүйтний эрч ес есөн хоногоор чангарч оргилдоо хүрээд дахин ес есөн хоногоор зөөлөрч хавартай золгодог билээ.
Уг эртний тоолол шинжлэх ухаан хөгжсөн өнөө цагт ч халуун хүйтнийг тооцоолдог тодорхойлолт болж хэрэглэгдсээр байгаа бөгөөд ес хоног бүрт цаг агаарын байдал ямар байхыг ийнхүү дүрслэн хэлсэн байдаг.
Нялх гурван ес
Нэг есд нэрмэл архи хөлдөнө
Хоёр есд хорз архи хөлдөнө
Гурван есд гунан үхрийн эвэр хуга хөлдөнө
Идэр гурван ес
Дөрөв есд дөнөн үхрийн эвэр хөлдөнө
Таван есд тавьсан будаа хөлдөхгүй
Зургаа есд зурайсан зам гарна
Хөгшин гурван ес
Долоо есд довын толгой борлоно
Найман есд нял шал болно
Есөн есд ерийн дулаан болно гэдэг билээ.
www.gereg.mn
