Монгол Улсын ШУА-ийн Археологийн хүрээлэн, Польш Улсын Вроцлавын их сургуулийн Археологийн хүрээлэнгүүд хамтран 2021 оноос эхлэн “Цахиуртын хөндий: Эртний нуурууд, эртний агуйнууд” эрдэм шинжилгээний төслийг хэрэгжүүлж буй. Тус төслийнхөн Өмнөговь аймгийн Булган, Сэврэй, Өвөрхангай аймгийн Богд сумдын зааг нутагт орших Арц Богдын нурууны өмнө орших 1995 онд Монгол-Орос-Америкийн “Монголын чулуун зэвсгийн үе” төслийнхний илрүүлэн олж судалсан “Цахиуртын хөндий”-н дурсгалт газрын эргэн тойронд нарийвчилсан хайгуул болон малтлага судалгааны ажлыг явуулж байгаа юм.
Судалгааны явцад Өмнөговь аймгийн Булган сумын нутагт орших “Хөтөл усны агуй” хэмээн нэрлэгдсэн эгц урагшаа харсан амтай жижгэвтэр агуйг илрүүлэн олж, малтан судалж байна. Малтлагын явцад агуйн долдугаар соёлт давхаргаас эртний хүний яс олдсон бөгөөд энэ нь Монгол орны нутгаас олдсон плейстоцены үеийн хүний хоёр дахь олдвор юм. Мөн, сүүлийн таван жилийн хугацаанд Зүүн, хойд Азийн бүс нутгаас олдож буй анхны эртний хүний олдвор аж.
