Цан буюу алтан малгай нь Алтан хааны ноёрхлын үед, XVI зууны дунд үеэс эхлэн Монгол оронд өргөн дэлгэрсэн түүхтэй.
Богд гэгээн болон хутагт нар очир жинст дуулга оройт малгай өмсөх, ханбо нар дөрвөлжин алтан жинстэй, түүнээс дооших бол хүрэн чулуун жинстэй алтан малгай өмсөх ёс байжээ.
Алтан малгайг дуулга оройт, дөрвөлжин оройт, дугуй оройт хэмээн хэлбэрээр ялгахаас гадна оройн охь жинсний хэлбэр, хийсэн эдээс хамааран зэрэг дэвийн ялгамжтай байдаг байв. Мөн энэ малгай нь бурхны тэргүүний өмсгөл бөгөөд Доржшүгдэн, Таван хаан зэрэг бурхдыг алтан малгай өмссөн байдлаар дүрсэлдэг.
Цан хэлбэртэй, дээрээ дог болон чун жинстэй, бөс цаас зэргийг олон давхарлан нааж маажиндсан алтан өнгө бүхий учраас цан малгай, алтан малгай хэмээн нэрийдсэн байна.
Энэ үзмэрийг аймгийн музейн эрхлэгчээр 1953-1959 онд ажиллаж байсан Ц.Цоодол олж хадгалсан бөгөөд чухам хаанаас олсон нь тодорхойгүй байдаг ажээ.
