XIII зууны үед монголын хүчирхэг төрийн нууц болон “Чингис хаан: Монголчуудын мандал бадралын учиг” юунд байсныг Төрийн шагналт, түүхийн шинжлэх ухааны доктор Д.Өлзийбаатар “Чингис хаан” үндэсний музейд өчигдөр /2026.11.09/ танилцуулсан лекцийнхээ үеэр тодотголоо. Тус музей Чингис хаан Судлалын Олон Улсын Холбоотой хамтран зохион байгуулдаг эрдэмтдийн цуврал лекцээ энэ удаад “Монгол бахархлын өдөр”-т зориулжээ. Доктор Д.Өлзийбаатар лекцдээ, “Монголын мандал бадралын учиг өнгөрсөнд бий. Энэ учгийн сургамжийг ойлгож, хэрэгжүүлж чадвал мандах бадрах нөхцөл бүрдэх”-ийг онцлоод, “Тэмүүжинг 1206 онд Онон голын эхэнд болсон хуралдайгаар Чингис хаан болгосон нь монголчуудын хувьд овог аймгийн эрх ашгаас илүү нэгдсэн төрийг байгуулсан явдал. Үүний цаана монголчуудын мандал…
Зохиогч: Урлаг
“Чингис хаан” үндэсний музей байгуулагдаж үүд хаалгаа нээснээр гадна, дотны байгууллага, хувь хүмүүс музейн үзмэрийн баяжилтад ихээхэн хувь нэмэр оруулж, цөөнгүй үзмэрүүдийг хандивласан. Үүний нэг нь 1274, 1281 онуудад Их Юань улсын эзэн хаан Хубилайн усан флот Японы Кюүшү арлын баруун хойд хэсэгт, Нагасаки мужийн Мацуура хотын харьяанд орших Такашима арал руу довтлоход ашигласан хөлөг онгоцны макет болон тус усан флотыг удирдан явж байсан Мянгатын ноёны сэргээн хийсэн тамга юм. Эдгээр үзмэрүүдийг Япон улсын иргэн Исао Такахаши сэргээн хийсэн. Тэрбээр “Чингис хаан” үндэсний музейд зочлон, өөрийн сэргээн хийсэн үзмэрүүдтэйгээ /2026.11.05/ танилцлаа. Түүний тус музейн үзмэрийн баяжилтад үнэтэй хувь нэмэр оруулсныг…
Энэ өдрийг тохиолдуулан Монгол Улсын Ерөнхийлөгч зарлиг гаргаж Тэргүүн зэргийн “Чингис хаан” одон хүртээдэг уламжлал нэгэнт тогтжээ. Их Монгол Улс байгуулагдсаны 820 жилийн тэгш ой энэ онд давхцан тохиож байгаатай холбогдуулан Улсын Их Хурал хүндэтгэлийн хуралдаанаа товлолоо. Үндэстний ой санамж, бахархал, хүндэтгэлийг гүн гүнзгий агаад учир холбогдлын нягт сэжим бүхий түүх, соёлын үнэт илэрхийллүүд ийнхүү нэгэн дор давхацсан онцгой тохиолыг бэлгэшээж Улсын Их Хурлын дарга хүндэтгэлийн хуралдааныг хоосон ёслол төдийгөөр өнгөрүүлэхийг түвдсэнгүй. Тэрбээр, эзэн хааны төрт ёсны уламжлалыг дээдлэн мөнхжүүлэх тухай тогтоолын төсөл санаачлан хэлэлцүүлж байна. Байнгын хорооны хуралдаанаар тогтоолын төслийг хэлэлцэх үеэр тэр бүр хэн хүний анзаардаггүй нэгэн чухал…
Холливудын жүжигчин Жэйми Фоксын жил бүр зохион байгуулдаг “Halloween”-ы баярын үеэр нэгэн эрэгтэй хүзүүндээ хутганы шарх авч, цагдаа нар түүний Калифорни дахь гэрт очжээ. Хэрэг гарсантай холбогдуулан нэг хүнийг аюултай зэвсэг ашиглан халдсан байж болзошгүй үндэслэлээр баривчилсан талаар хэвлэлүүд мэдээлэв. Уг хэрэг арваннэгдүгээр сарын 7-ны бямба гарагийн орой Калифорни мужийн Таузанд-Оукс хотод байрлах Жэйми Фоксын эдлэнд болсон “SKVLK Fest” арга хэмжээний үеэр гарсан байна. TMZ-ийн мэдээлснээр, хохирогчийн хүзүүнд өнгөц шарх үүссэн бөгөөд түргэн тусламжийн ажилтнууд хэргийн газарт анхны тусламж үзүүлжээ. Вентура тойргийн шерифийн газрын алба хаагчид дуудлагын дагуу очиход баярт оролцож байсан олон зуун зочин арга хэмжээг орхин гарах шаардлагатай…
2018 оны хит бүтээл “Crazy Rich Asians” буюу “Галзуу баян Азиуд” киноны үргэлжлэл болох HBO телевизийн найман ангит цувралын талаар жүжигчин Констанс Ву шинэ мэдээлэл хуваалцлаа. Тэрбээр уг цувралд анхны киноны танил дүрүүдээс гадна үзэгчдийн сайн мэдэх өөр олон жүжигчин эргэн ирэхийг мэдэгдсэн байна. Констанс Ву энэ тухайгаа Нью-Йорк хотын “Vivian Beaumont” театрт болсон “A Few Good Men” жүжгийн нээлтийн үеэр ярьжээ. Тэрбээр цувралын зохиолын эхний хувилбартай танилцсан бөгөөд өмнөх киноны зарим дүрүүд шинэ бүтээлийн зохиолд аль хэдийн багтсан байгааг хэлсэн байна. Одоогоор Констанс Ву, Хенри Голдинг, Ронни Чиенг нар үндсэн дүрээр эргэн тоглох нь батлагдсан бол “Оскар”-ын шагналт Мишель…
“Jonas Brothers” хамтлагийн дуучин Ник Жонас 13 настайдаа оношлогдсон нэгдүгээр зэргийн чихрийн шижинтэй талаараа дэлгэж, уг өвчинтэй холбоотойгоор юунд хамгийн их бухимддаг тухайгаа бичжээ. Өдгөө 34 настай дуучин энэхүү захидлаа “Dexcom” компанийн санаачилсан “A Letter to Diabetes” төслийн хүрээнд бичжээ. Уг төсөл нь чихрийн шижинтэй алдартнуудыг өвчинтэйгөө холбоотой туршлага, мэдрэмжээ илэн далангүй хуваалцахад уриалдаг бөгөөд арваннэгдүгээр сард тохиодог Чихрийн шижин өвчний талаарх мэдлэгийг дээшлүүлэх сарын хүрээнд хэрэгжиж байгаа юм. Ник захидлаа “Сайн уу, хуучин найз минь” хэмээн эхлүүлээд, анх оношлогдсоноос хойш 21 жил өнгөрснийг дурджээ. Тэрбээр өдөр бүр цусан дахь сахарын хэмжээгээ утсаараа шалгах, хоол идэхийн өмнө инсулины шахуургаа ашиглан…
Өдгөө 91 настай, Их Британийн нэрт жүжигчин, “Оскар”-ын шагналт Жүди Денч “Is It Too Late to Make a Run for It?” хэмээх шинэ дурсамж номоо хэвлүүлжээ. Эл номдоо тэрбээр Холливудын жүжигчин Вин Дизель түүнд завины дайтай том цэцгийн баглаа илгээж байсныг дурссан байна. 2004 онд нээлтээ хийсэн “The Chronicles of Riddick” шинжлэх ухааны уран зөгнөлт кинонд тоглуулахын тулд жүжигчин Вин Дизель түүнийг ятгаж, асар том цэцгийн баглаа илгээсэн байна. Гэвч цэцэгсийг жүжигчний хувцас солих өрөө хүртэл шатаар оруулах боломжгүй байсан тул театрын тайзны арын хаалганы дэргэд үлдээхэд хүрчээ. Денч цэцгийн баглааныхаа хэмжээг “Каяк завины урттай, бас түүнтэй адил өргөн байсан” хэмээсэн…
Их хотын соёл, урлагийн өнгө төрхийг тодорхойлогч нийслэлийн “Улаанбаатар” театр үүсгэн байгуулагдсаны 20 жилийн ойд зориулсан хүндэтгэлийн тоглолт бямба гараг /2026.11.07/-т боллоо. Түүхт ойн хүрээнд зохион байгуулагдсан тус тоглолтод театрын өнөө цагийн уран бүтээлчид бүрэн бүрэлдэхүүнээрээ оролцож, үндэсний өв соёл, ардын урлаг, дэлхийн сонгодог бүтээлүүдээс дээжлэн үзэгч олондоо өргөн барилаа. Тоглолтын хөтөлбөрт “Улаанбаатар” театрын түүхэн замналыг илтгэх томоохон хэмжээний дуулалт жүжгүүдийн хэсгүүд, хүн төрөлхтний соёлын өвд бүртгэгдсэн дэлхийн сонгодог уран бүтээлүүдийг сорчлон толилуулсан нь үзэгчдийн талархлыг хүлээсэн, өндөр түвшний тоглолт болсныг онцолж байна.
Засгийн газрын хэрэгжүүлэгч агентлаг Соёл, урлагийн газар 2026 оны гүйцэтгэлийн төлөвлөгөөнд тусгагдсан төв, орон нутгийн музейн үйл ажиллагаанд чиг үүргийн шинжилгээ хийх, улмаар стратеги, бүтцийн өөрчлөлтийн хөтөлбөрийг шинэчлэн боловсруулах ажлын хүрээнд Уран зургийн галерейн орчин нөхцөл, үйл ажиллагаатай танилцлаа. Энэ үеэр Монголын Уран зургийн галерейн захирал Г.Отгончимэг байгууллагын үйл ажиллагаа, барилга байгууламж, хэрэгжүүлж буй төсөл, хөтөлбөрүүдийн талаар танилцуулга хийж, Соёл урлагийн газрын албан хаагчид “Агуу уран зураг” боловсролын хөтөлбөрт хамрагдлаа. Тус хөтөлбөр нь дүрслэх урлагийн бүтээлийг танин мэдэх, уран зургийн үнэ цэнэ, ач холбогдлыг ойлгох, урлагийн боловсрол, гоо зүйн мэдлэг, мэдрэмжийг дээшлүүлэхэд чиглэсэн үйл ажиллагаа боллоо.
Мянганы суут хүмүүн, өнөөгийн дэлхий ертөнцийг үндэслэгчдийн нэг, монгол түмний өнө мөнхийн бахархал Их эзэн Чингис хааны мэндэлсний 864 жилийн ой, “Монгол бахархлын өдөр” маргааш тохионо. Энэ өдрийг тохиолдуулан Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Ухнаагийн Хүрэлсүх зарлиг гарган, төрийн дээд шагнал “Чингис хаан” тэргүүн зэргийн одонг Судар бичгийн хүрээлэнгээс эхтэй Шинжлэх ухааны академид хүртээхээр боллоо. Монголчуудын эрдэм ухааныг эрхэмлэн дээдэлж, эрдэмтэн мэргэдээ хүндэтгэн ирсэн түүхэн уламжлалыг орчин цагийн шинжлэх ухааны тогтолцоотой холбон хөгжүүлж, үндэсний эрдэм судлалын чадавхыг төлөвшүүлэн, эх хэл, түүх, соёлын өвийг судлан шинжилж, олон улсад сурталчлан таниулж, эх орныхоо хөгжил дэвшилд оруулсан үнэтэй хувь нэмэр, түүхэн гавьяаг нь ийнхүү үнэлж…